بررسی های باستانشناختی محدوده‏ ی
روستاهای حاشیه‏ ی محور رودخانه‏ ی اسکندرود منجر به شناسایی 20 اثر فرهنگی تاریخی گردید

آنچه امروزه تحت عنوان شهر تاریخی گسکر، نظر محققان و به ویژه باستانشناسان را به خود معطوف ساخته منطقه ی جغرافیایی گسترده ای است در جلگه واقع شده و بخش اعظم آن در زیر پوشش گیاه هان جنگلی مدفون مانده است. تلاش بیوقفه هیأت باستانشناسی شهر تاریخی گسکر در چند سال اخیر پرده از رازهای مکتوم این شهر به سویی افکنده و امید میرود با ادامه ی تحقیقات، اطلاعات افزونتری از نحوه ی سکونت و استقرار مردمان این ناحیه در عهد باستان و دوران اسلامی روشن گردد.

چند افسانه در چگونگي متروك ماندن
شهر گسكر در جنگل هفت دغنان
زنده یاد اباذر غلامي
جنگل هفت دغنان در محوطه بسيار گستردهاي قرار داشت كه تا پيش از انقلاب سال 1357، قسمت اعظم آن را جنگلهاي پهن برگ جلگهاي پوشانده بود. اين جنگلها يادگار دوران سوم زمينشناسي با قدمتي يك ميليون ساله بودند. در متن و حاشيه اين محوطه بيش از هفتاد روستا قرار دارد كه به كشت برنج و پرورش كرم ابريشم و صيفي كاري و صيد ماهي و پرنده، روزگار ميگذرانند. در گذشته كشت توتون و بهره برداري از چوبهاي اين جنگل از ديگر مشاغل اهالي بوده است

کاوش اسپی مزگت و نشانه های تبادل فرهنگی
محوط استقراری آن با شهر تاریخی گسکر
یوسف فلاحیان#
برخي متون تاريخي در پنج تا هفت قرن پيش به وجود برخي شهرها در ناحيه گيلان بنامهاي «خَشَم» و يا «پيلمان شهر» و يا «كوتم» اشاره داشتهاند، كسي نميداند بواقع اين شهرها دقيقاً كجا بودهاند و امروزه با كدام نقطة جغرافيائي منطبق ميباشند. هيچ بعيد نيست كه يكي از همين شهرها، اسپي مزگت باشد.
امروزه «پيلم برا» از آباديهاي توابع دهستان ديناچال است. شايد اين نام بازگو كننده يكي از شهرهاي قديمي گيلان در اين نواحي باشد كه محل درست آن تاكنون شناسائي نشده است. از پيلمان شهر در سال 372 هـ.ق در «حدود العالم» ياد شده است (پيلمان = پيله + مان = خانة بزرگ يا خاندان بزرگ معني ميدهد) البته آبادي ديگري هم در مجاورت شفارود شهرستان رضوانشهر به نام پيلمان مي باشد كه به احتمال زياد بايد همان «بوتهسر» قديم باشد. «حدود العالم» پيلمان را به سال 372 هـ.ق مركز ناحيه «تجريم» معرفي كرده است پيلم ظاهراً مخفف همان پيلمان است.

طرح و بررسی باستان شناختی استان گیلان
ولی جهانی ومحمد رضا میری
گسترش و توسعه ارتباطات جمعی به آنچنان پیشرفتی رسیده است که امروزه شما می توانید با چند ثانیه از اتفاقاتی که در دورترین نقطه جهان افتاده باخبر و مطلع شوید. تغییر دهکده جهانی از جهان امروز که روز به روز هم کوچک تر می شود به نظر می رسد تلقی درستی از دنیای ما باشد ،

موقعیت جغرافیایی استان گیلان

استان گيلان شامل سرزمين پست و جلگه اي جنوب و جنوب غرب درياي خزر تا خط الرأس ارتفاعات تالش و بخشي از دامنه هاي شمالي و جنوبي البرز غربي ( حوزه انتهاي دره شاهرود ) است.

معضلات وابهامات باستانشناسی کرانه های جنوبی دریای خزر(سید محمود موسوی و ولی جهانی)
اگر مناطق گیلان ، مازندران و گلستان را بعنوان یک مجموعه تاریخی، فر هنگی و تحت یک حوزه و قلمرو جغرافیایی بحساب آوریم در ادوار باستانی این خطه را سر سبز و حاصلخیز قلمداد کنیم بی شک تپه های تاریخ ساز و مهم این مناطق که شامل شاه تپه ، تورنگ تپه ، گوهر تپه ، و محوطه ها و تپه های باستانی دشت گر گا ن ، از اهمیت و جایگاه ویژه ای در تمدن های باستانی حوزه دریای مازندران دارند این تپه ها گذشته از آن که در ادوار ماقبل تاریخ چون پل ار تباطی بین تمدن های آسیای میانه و ماوراالنهر با تمدن های مستقر در فلات ایران خصو صا" تپه حصار دامغان بوده اند خود حاوی تمدن های  با سفال های منقوش مردمان  شهر نشین ادوار مس و مفرغ تا دوره آهن هستند